“Khám phụ khoa là khám những gì” là thắc mắc của nhiều chị em trước khi đi thăm khám. Trên thực tế, một buổi khám phụ khoa có thể bao gồm kiểm tra cơ quan sinh dục ngoài, khám âm đạo, cổ tử cung, tử cung, buồng trứng, siêu âm và một số xét nghiệm cần thiết tùy từng trường hợp. Bài viết dưới đây sẽ giúp chị em hiểu rõ các hạng mục thường gặp trong quá trình thăm khám cũng như những lưu ý quan trọng để chuẩn bị tốt trước khi đi khám.
Khi nào chị em nên đi khám phụ khoa?
Có hai thời điểm chị em cần đi khám phụ khoa: khi cơ thể có dấu hiệu bất thường, và khi mọi thứ bình thường - vì nhiều bệnh lý phụ khoa không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi đã tiến triển. Ngoài ra, việc kiểm tra phụ khoa trước khi kết hôn, mang thai hoặc khi gặp vấn đề sinh sản cũng rất cần thiết.
1. Khám phụ khoa định kỳ
Ngay cả khi cơ thể không có biểu hiện bất thường, chị em vẫn nên duy trì thói quen khám phụ khoa định kỳ khoảng 6 - 12 tháng/lần. Việc kiểm tra thường xuyên giúp theo dõi sức khỏe sinh sản, đồng thời phát hiện sớm các bệnh lý phụ khoa như viêm âm đạo, viêm cổ tử cung, u nang buồng trứng hoặc u xơ tử cung ngay từ giai đoạn đầu. Thăm khám định kỳ cũng góp phần hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển âm thầm và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản về sau.
Khám phụ khoa định kỳ giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý phụ khoa ngay từ giai đoạn đầu
2. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường
Chị em nên đi khám sớm nếu xuất hiện các biểu hiện như: huyết trắng hay còn gọi là khí hư ra nhiều, màu vàng, xanh, xám hoặc có mùi hôi khó chịu, ngứa rát vùng kín, đau tức bụng dưới, rối loạn kinh nguyệt hoặc chảy máu âm đạo ngoài kỳ kinh. Đây có thể là dấu hiệu của viêm âm đạo do nấm, vi khuẩn, viêm lộ tuyến cổ tử cung hoặc các bệnh lý liên quan đến tử cung và buồng trứng.
3. Trước khi kết hôn, mang thai hoặc khi gặp vấn đề sinh sản
Khám phụ khoa trước khi kết hôn hoặc mang thai giúp nữ giới đánh giá tổng quát sức khỏe sinh sản, phát hiện sớm các bệnh lý viêm nhiễm hoặc thay đổi cần chú ý có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và thai kỳ.
Bên cạnh đó, những trường hợp chậm mang thai, hiếm muộn hoặc từng có tiền sử bệnh phụ khoa cũng nên chủ động thăm khám để được kiểm tra, tư vấn và hỗ trợ kịp thời.
Khám phụ khoa là khám những gì?
Tùy tình trạng sức khỏe của từng người, khám phụ khoa có thể bao gồm kiểm tra cơ quan sinh dục bên ngoài, khám âm đạo, cổ tử cung, tử cung, buồng trứng kết hợp siêu âm và một số xét nghiệm cần thiết. Thông qua quá trình thăm khám, bác sĩ có thể đánh giá sức khỏe sinh sản và phát hiện sớm các bệnh lý phụ khoa nếu có. Các hạng mục thường gặp gồm:
1. Khám lâm sàng bên ngoài
Đây là bước đầu tiên và quan trọng. Bác sĩ sẽ quan sát toàn bộ vùng âm hộ, môi lớn, môi bé và khu vực xung quanh, tìm kiếm các dấu hiệu như sưng đỏ, viêm nhiễm, nổi mụn hoặc tổn thương da. Thông qua bước khám này, bác sĩ có thể nhận biết sớm một số vấn đề phụ khoa hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục nếu có.
2. Khám âm đạo bằng mỏ vịt (chỉ áp dụng với phụ nữ đã quan hệ tình dục)
Mỏ vịt là dụng cụ chuyên dụng thường được sử dụng trong khám phụ khoa để hỗ trợ quan sát bên trong âm đạo và cổ tử cung. Khi thực hiện, bác sĩ sẽ nhẹ nhàng đưa mỏ vịt vào âm đạo để kiểm tra thành âm đạo, tình trạng khí hư và phát hiện các dấu hiệu viêm nhiễm, tổn thương hoặc bất thường ở cổ tử cung. Trong một số trường hợp, bác sĩ cũng có thể lấy mẫu tế bào hoặc dịch âm đạo để thực hiện xét nghiệm chuyên sâu.
Mỏ vịt giúp bác sĩ quan sát âm đạo và cổ tử cung trong quá trình khám phụ khoa
3. Kiểm tra tử cung và phần phụ
Sau khi khám âm đạo, bác sĩ có thể tiến hành kiểm tra tử cung và phần phụ bằng thao tác thăm khám kết hợp tay nhằm đánh giá kích thước, vị trí và độ di động của tử cung. Đồng thời, bước kiểm tra này cũng giúp phát hiện các vấn đề liên quan đến buồng trứng và vòi trứng như u nang buồng trứng, u xơ tử cung hoặc viêm phần phụ (viêm vòi trứng và mô xung quanh tử cung). Đây là hạng mục quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe sinh sản nữ giới.
4. Siêu âm phụ khoa
Siêu âm phụ khoa là phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ quan sát cơ quan sinh sản nữ và phát hiện các bất thường liên quan đến tử cung, buồng trứng hoặc vùng chậu. Tùy tình trạng sức khỏe và mục đích thăm khám, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp siêu âm phù hợp như:
- Siêu âm bụng giúp kiểm tra tổng quát tử cung, buồng trứng và vùng chậu: Đây là phương pháp ưu tiên cho phụ nữ chưa quan hệ tình dục. So với siêu âm đầu dò, siêu âm bụng ít gây khó chịu hơn và vẫn đảm bảo đánh giá được cấu trúc cơ quan sinh sản. Phương pháp này cũng hỗ trợ phát hiện u nang buồng trứng, u xơ tử cung hoặc khối bất thường vùng chậu.
- Siêu âm đầu dò âm đạo: Giúp quan sát chi tiết hơn cấu trúc bên trong tử cung, nội mạc tử cung và buồng trứng. Phương pháp này thường được chỉ định với nữ giới đã quan hệ tình dục nhằm hỗ trợ phát hiện sớm polyp, nang nhỏ, viêm nhiễm hoặc các bất thường khó nhận thấy qua siêu âm bụng thông thường.
- Siêu âm kiểm tra nội mạc tử cung: Có thể được chỉ định trong trường hợp rối loạn kinh nguyệt, rong kinh hoặc nghi ngờ bất thường ở niêm mạc tử cung. Việc kiểm tra giúp đánh giá độ dày nội mạc tử cung và hỗ trợ phát hiện polyp hoặc nguy cơ tăng sinh nội mạc tử cung.
- Siêu âm theo dõi sức khỏe sinh sản: Thường được chỉ định với nữ giới đang có kế hoạch mang thai, gặp khó khăn trong thụ thai hoặc nghi ngờ vô sinh hiếm muộn. Siêu âm giúp bác sĩ đánh giá sự phát triển của nang noãn và dự trữ buồng trứng. Phương pháp này cũng hỗ trợ phát hiện các tình trạng ảnh hưởng đến khả năng thụ thai như PCOS, u nang hoặc dính buồng trứng (adhesion buồng trứng). Kết quả siêu âm là cơ sở quan trọng để định hướng theo dõi hoặc can thiệp hỗ trợ sinh sản nếu cần.
5. Thực hiện các xét nghiệm cần thiết
Ngoài thăm khám lâm sàng và siêu âm, bác sĩ có thể chỉ định thêm một số xét nghiệm để đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe và hỗ trợ phát hiện sớm bệnh lý.
- Xét nghiệm khí hư: Giúp kiểm tra môi trường âm đạo và xác định nguyên nhân gây viêm nhiễm như nấm, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm này khi chị em có biểu hiện ngứa rát, khí hư bất thường hoặc mùi khó chịu.
- Pap smear (phết tế bào cổ tử cung): Là xét nghiệm sàng lọc ung thư cổ tử cung quan trọng, giúp phát hiện sớm các tế bào bất thường trước khi tiến triển thành bệnh lý nghiêm trọng. Đây là phương pháp tầm soát ung thư phụ khoa được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo thực hiện định kỳ với tất cả phụ nữ đã quan hệ tình dục, đặc biệt trong độ tuổi 21 - 65.
- Xét nghiệm HPV: Được thực hiện nhằm phát hiện virus HPV - tác nhân có nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung. Xét nghiệm này đặc biệt quan trọng đối với nữ giới đã quan hệ tình dục hoặc nằm trong nhóm cần tầm soát định kỳ.
- Xét nghiệm máu: Có thể được chỉ định để kiểm tra nội tiết tố, dấu hiệu viêm nhiễm hoặc đánh giá một số vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản và chức năng cơ thể.
- Xét nghiệm nước tiểu: Giúp hỗ trợ phát hiện viêm đường tiết niệu hoặc các bất thường liên quan đến cơ quan sinh dục - tiết niệu khi chị em có triệu chứng tiểu buốt, tiểu rắt hoặc đau vùng bụng dưới.
- Kiểm tra tuyến vú: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện thăm khám tuyến vú để phát hiện các bất thường như u cục, hạch hoặc thay đổi bất thường ở mô vú - đặc biệt ở phụ nữ trên 35 tuổi hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư vú.
Quy trình thăm khám phụ khoa
Sau khi hiểu rõ từng hạng mục kiểm tra, chị em có thể hình dung toàn bộ quy trình một buổi thăm khám diễn ra như thế nào. Quy trình thăm khám phụ khoa gồm những bước sau:
1. Khai thác thông tin sức khỏe
Trước khi thăm khám, bác sĩ sẽ trao đổi với người bệnh để nắm rõ vấn đề sức khỏe hiện tại và tiền sử liên quan đến phụ khoa. Một số thông tin thường được hỏi gồm chu kỳ kinh nguyệt, tiền sử mang thai, bệnh lý phụ khoa từng gặp, tình trạng quan hệ tình dục hoặc các dấu hiệu bất thường đang xuất hiện. Cung cấp đầy đủ thông tin giúp bác sĩ định hướng kiểm tra và đánh giá chính xác hơn.
Bác sĩ trao đổi thông tin để đánh giá sức khỏe và triệu chứng hiện tại
2. Thăm khám tổng quát
Sau bước khai thác thông tin, chị em sẽ được kiểm tra một số chỉ số sức khỏe cơ bản như huyết áp, cân nặng hoặc tình trạng thể chất chung. Trong một số trường hợp, bác sĩ cũng có thể quan sát vùng bụng dưới hoặc khu vực liên quan nhằm phát hiện dấu hiệu bất thường ban đầu trước khi thực hiện khám chuyên sâu.
3. Thực hiện thăm khám phụ khoa
Khi bắt đầu thăm khám phụ khoa, chị em sẽ được hướng dẫn thay trang phục chuyên dụng và nằm trên ghế khám phụ khoa có giá đỡ chân. Đây là tư thế tiêu chuẩn trong khám phụ khoa: nằm ngửa, hai chân đặt lên giá đỡ, hông hơi nhô ra. Tư thế này giúp bác sĩ quan sát và thăm khám thuận lợi hơn. Chị em không cần lo lắng vì phòng khám được đảm bảo kín đáo, riêng tư và có màn che hoặc khăn phủ trong suốt quá trình thực hiện.
Tùy tình trạng sức khỏe thực tế, bác sĩ có thể thực hiện các hạng mục như kiểm tra vùng kín bên ngoài, khám âm đạo bằng mỏ vịt, kiểm tra tử cung và phần phụ hoặc siêu âm phụ khoa nếu cần thiết. Trong quá trình thực hiện, chị em có thể cảm thấy hơi khó chịu nhẹ, đặc biệt khi khám bằng mỏ vịt hoặc siêu âm đầu dò, tuy nhiên các thao tác thường diễn ra nhanh chóng và thường không gây đau đáng kể.
Việc giữ tâm lý thoải mái, thả lỏng cơ thể và phối hợp theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp quá trình thăm khám diễn ra nhẹ nhàng và thuận lợi hơn.
4. Chỉ định siêu âm hoặc xét nghiệm cần thiết
Sau quá trình thăm khám ban đầu, bác sĩ có thể chỉ định thêm siêu âm hoặc một số xét nghiệm cần thiết nhằm kiểm tra chi tiết hơn các vấn đề phụ khoa. Tùy từng trường hợp, chị em có thể được chỉ định siêu âm bụng hoặc siêu âm đầu dò. Một số xét nghiệm như khí hư, Pap smear hoặc HPV cũng có thể được thực hiện để hỗ trợ phát hiện viêm nhiễm và bất thường ở tử cung, buồng trứng, cổ tử cung.
Các kiểm tra này thường diễn ra nhanh chóng, được thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế và giúp bác sĩ có cơ sở đánh giá chính xác hơn trước khi đưa ra kết luận.
Siêu âm và xét nghiệm được chỉ định tùy theo tình trạng sức khỏe của từng người
5. Đọc kết quả và tư vấn hướng điều trị
Khi hoàn tất thăm khám, bác sĩ sẽ tổng hợp và đánh giá toàn bộ kết quả, sau đó tư vấn hướng điều trị cụ thể. Dựa trên kết quả thu được, chị em có thể được tư vấn theo các trường hợp như:
- Phát hiện viêm nhiễm phụ khoa: Bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân gây viêm như nấm, vi khuẩn hoặc tạp khuẩn để chỉ định thuốc uống, thuốc đặt hoặc hướng dẫn chăm sóc vùng kín phù hợp. Đồng thời, chị em cũng sẽ được tư vấn cách vệ sinh và sinh hoạt nhằm hạn chế nguy cơ tái phát. Sau khi hết đơn, chị em được hẹn tái khám để đánh giá lại tình trạng viêm nhiễm phụ khoa.
- Xuất hiện bất thường ở cổ tử cung: Nếu phát hiện dấu hiệu viêm lộ tuyến, tổn thương hoặc nghi ngờ tế bào bất thường, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện thêm Pap smear, xét nghiệm HPV hoặc soi cổ tử cung để kiểm tra chuyên sâu và theo dõi kỹ hơn.
- Phát hiện u nang buồng trứng, u xơ tử cung hoặc polyp: Bác sĩ sẽ đánh giá kích thước, mức độ ảnh hưởng và khả năng tiến triển của khối bất thường để đưa ra hướng theo dõi, điều trị nội khoa hoặc can thiệp khi cần thiết.
- Rối loạn kinh nguyệt và nội tiết: Các tình trạng như kinh không đều, kinh thưa, kinh mau hoặc vô kinh có thể liên quan đến rối loạn nội tiết tố nữ như estrogen, progesterone hoặc androgen (nội tiết tố nam cũng có mặt ở nữ giới với lượng nhỏ). Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm hormone nội tiết chuyên sâu, kết hợp tư vấn điều chỉnh chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng phù hợp để cân bằng lại chu kỳ.
- Không phát hiện bất thường: Bác sĩ sẽ tư vấn cách chăm sóc sức khỏe sinh sản, hướng dẫn vệ sinh vùng kín đúng cách và khuyến khích duy trì khám phụ khoa định kỳ để theo dõi sức khỏe lâu dài.
Những lưu ý trước khi khám phụ khoa
Chuẩn bị đúng cách trước khi đi khám giúp kết quả chính xác hơn và quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi hơn. Dưới đây là những điều chị em nên lưu ý:
1. Lựa chọn thời điểm khám phù hợp
Chị em nên sắp xếp khám sau khi sạch kinh khoảng 3–5 ngày. Đây là thời điểm vùng kín ổn định nhất, giúp bác sĩ dễ quan sát và cho kết quả chính xác hơn. Nên tránh đi khám khi đang có kinh vì máu kinh ảnh hưởng đến quá trình quan sát và kết quả xét nghiệm.
2. Kiêng quan hệ tình dục trước khi khám
Trước khi khám phụ khoa, chị em nên kiêng quan hệ tình dục khoảng 1 - 2 ngày nhằm hạn chế ảnh hưởng đến môi trường âm đạo và kết quả kiểm tra. Việc quan hệ trước khi khám có thể làm thay đổi khí hư, gây kích ứng vùng kín hoặc ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm khí hư, Pap smear và một số kiểm tra liên quan đến cổ tử cung.
Nên kiêng quan hệ tình dục 1 - 2 ngày trước khi khám phụ khoa
3. Không tự ý đặt thuốc hoặc thụt rửa âm đạo
Chị em không nên tự ý đặt thuốc, dùng dung dịch vệ sinh có tính tẩy rửa mạnh hoặc thụt rửa sâu âm đạo trước khi đi khám. Những thói quen này có thể làm thay đổi môi trường âm đạo, che lấp dấu hiệu bệnh lý và ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Nếu đang sử dụng thuốc điều trị phụ khoa, chị em nên chủ động thông báo với bác sĩ trong quá trình thăm khám.
4. Chuẩn bị tâm lý thoải mái
Nếu đây là lần đầu tiên chị em đi khám phụ khoa, cảm giác lo lắng hay e ngại là hoàn toàn bình thường. Hầu hết chị em sau khi khám đều cho biết thực tế nhẹ nhàng hơn nhiều so với những gì họ hình dung. Tuy nhiên, việc giữ tinh thần thoải mái và thả lỏng cơ thể sẽ giúp quá trình kiểm tra diễn ra nhẹ nhàng hơn. Nếu có bất kỳ thắc mắc hoặc cảm giác khó chịu nào trong lúc thăm khám, chị em nên chủ động trao đổi với bác sĩ để được hỗ trợ và hướng dẫn phù hợp.
Kết luận
Khám phụ khoa định kỳ giúp phát hiện bệnh sớm - trước khi cơ thể có dấu hiệu rõ ràng. Từ kiểm tra lâm sàng, siêu âm đến các xét nghiệm chuyên sâu, mỗi hạng mục đều đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm và điều trị hiệu quả các bệnh lý phụ khoa.
Nếu chị em đang tìm kiếm địa chỉ khám phụ khoa uy tín, Khoa Phụ - Bệnh viện Đại học Phenikaa là địa chỉ đáng cân nhắc với đội ngũ bác sĩ giàu chuyên môn, hệ thống máy siêu âm và xét nghiệm hiện đại cùng quy trình thăm khám riêng tư, chuyên nghiệp. Tại đây, chị em sẽ được tư vấn kỹ lưỡng, chỉ định đúng hạng mục theo tình trạng sức khỏe và hỗ trợ theo dõi, điều trị theo phác đồ phù hợp. Liên hệ hotline 1900 886648 để được tư vấn chi tiết và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa.
